m s my mo ms
version_button
| rejestracja | przypomnienie hasła en pl
login: hasło:

zdjęcia w galerii (50):

 
Ponieważ według żydowskiej tradycji cmentarz jest miejscem rytualnie nieczystym, przy wyjściu wyznawcy judaizmu mają możliwość obmycia rąk. Na zdjęciu widoczny jest zabytkowy wodotrysk z 1907 roku, ufundowany przez jedną z żydowskich rodzin warszawskich dla uczczenia pamięci Pauliny z Mendelsohnów Maurycowej Frydman. Pomnik Pamięci Dzieci - Ofiar Holokaustu. Monument kształtem nawiązuje do wysokiego muru getta z drutem kolczastym, a w jego dolnej części znajdują się gruzy getta, na których powierzchni wkomponowano zdjęcia żydowskich dzieci, które zginęły w latach II wojny światowej. Pomnik został ufundowany przez Jacka Eisnera (1925-2002). Pomnik Janusza Korczaka (1878/1879-1942). Naprawdę nazywał się Henryk Goldszmit. Był prekursorem działań na rzecz praw dziecka. W 1905 roku uzyskał tytuł lekarza. Brał udział w wojnie rosyjsko-japońskiej i awansował do stopnia majora. Pracował jako pediatra i kierował sierocińcem. Prowadził działalność literacką, publicystyczną i społeczną. Mimo, że miał taką możliwość, odmówił wyjścia z getta. Zginął wraz z wychowankami - wywieziony w początkach sierpnia 1942 roku do Treblinki. Dobrowolnie towarzyszył im w drodze na śmierć w komorze gazowej. Macewa z typową żydowską symboliką. Dłonie złączone kciukami i palcami wskazującymi z charakterystycznie rozsuniętymi palcami w geście błogosławieństwa umieszczane są na nagrobkach osób, pochodzących z rodu kapłanów (kohenów). Wizerunek skarbonki z ręką wrzucającą datek (cedakę) oznacza dobroczyńcę. Motyw ten występuje zarówno na macewach mężczyzn jak i kobiet. Ponieważ judaizm zabrania przedstawiania postaci ludzkiej, jest ona zastąpiona przez wizerunek ręki. Brama, portal i kolumny są często elementem architektonicznym nagrobka, ale zarazem stanowią symbol przejścia ze świata ziemskiego do życia wiecznego. Na nagrobkach widnieją często symbole judaizmu, np. Gwiazda Dawida (Magen Dawid). Według symboliki kabalistycznej oznacza ona przenikanie się światów - ziemskiego i niebiańskiego. Trójkąty są piramidami nałożonymi na siebie. Ta skierowana ku niebu to symbol boskiego pierwiastka władzy - podstawa wspiera się na ziemi, a wierzchołek wskazuje na boskie pochodzenie władzy królewskiej. Ta, skierowana ku ziemi, symbolizuje moc Boga spływającą na świat. Magen Dawid jest znakiem Imienia Boga JHVH (Jahwe). Inna interpretacja mówi, że wierzchołki symbolizują dni powszednie, a środek gwiazdy - szabat.
Grób Gustawa Bergsona i jego żony Leontyny z Fajansów Bergson. Gustaw Bergson (1850-1908) był warszawskim kupcem i współwłaścicielem domu handlowego pod firmą Librowicz i Bergson. W architekturze nagrobka widoczne są wpływy innych kultur, gdyż znajduje się na nim wyobrażenie postaci ludzkich, którego nie dopuszczają zasady judaizmu. Nagrobek został sprowadzony prawdopodobnie z Włoch. Żydowskie groby miały różne formy, ale w Europie najpopularniejszą stała się macewa - kamienna (rzadziej drewniana) płyta ustawiona poziomo (w kręgu Żydów sefardyjskich) lub pionowo (w kręgu Żydów aszkenazyjskich). Na zdjęciu widoczny jest na pierwszym planie nagrobek w formie ściętego pnia drzewa oraz macewy (z tyłu). Krajobraz cmentarzy żydowskich zaczął się zmieniać od połowy XIX wieku, co było spowodowane m.in. przez ruch tzw. haskali i prądy asymilacyjne. Zaczęły się pojawiać grobowce, wyraźnie nawiązujące do pomników wystawianych na cmentarzach chrzecijańskich np. antykizujące kolumny, cippusy, sarkofagi. Grób znanego lekarza Wilhelma Kohna (1831-1882). Medycynę studiował on w Petersburgu i Moskwie. Przez krótki czas praktykował w Kutnie i Płocku. Następnie był lekarzem w Warszawie, gdzie pełnił funkcję ordynatora Szpitala Starozakonnych.  Ze związku z Julią Baumritter miał syna Henryka (1868-1949). Jego wnukami byli pisarz i podróżnik Lucjan Wolanowski (1920-2006) oraz tłumaczka Elżbieta Wassongowa (1908-2007). Najpowszechniejszą formą nagrobka jest pionowa macewa o prostokątnym kształcie, wykonana z granitu lub piaskowca a czasami z drewna. Górna część wielu macew (tzw. naczółek) często ma kształt półkolisty lub trójkątny. Grób Jurka Błonesa (1922-1943) i Zalmana Fridricha (1911-1943) członków Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB) i uczestników powstania w getcie warszawskim. Pod koniec powstania udało im się wyjść z getta kanałami i przedostać się do podwarszawskich Płud, gdzie 13 maja 1943 roku, na skutek zdrady mającego im udzielić schronienia gospodarza, zostali wraz z innymi osobami aresztowani i zamordowani.
Od XVI wieku rozkwita tradycja zdobienia macew. Dekoracje stają się ważnym, a niekiedy wręcz dominującym elementem nagrobka. Charakterystyczna staje się bardzo bogata symbolika, nawiązująca do smutku i żałoby, śmierci i przemijania, życia zmarłego, jego cech i przymiotów itp. Umieszczone na nagrobku drzewo to symbol mesjańskiej nadziei. Palma symbolizuje Judę, obfitość i narodowe odkupienie. Drzewa oliwne i granatu dają owoce Ziemi Świętej, składane w ofierze i stosowane w obrzędach religijnych. Grób Abrahama Goldberga (1990-1933), redaktora naczelnego gazety Hajnt, jednego z najbardziej poczytnych syjonistycznych dzienników, wydawanych w latach 1908-1939 w języku jidysz. Z gazetą współpracowali: Dawid Ben-Gurion, Jerzy Borejsza, Chaim Finkelsztajn, Jehoszua Gotlieb, Icchak Grünbaum, Maksymilian Apolinary Hartglas, Menachem Kipnis, Bernard Singer, Włodzimierz Zeev Żabotyński. Synem Abrahama Goldberga był późniejszy, niesławnej pamięci, pułkownik NKWD i UB - Józef Różański, pochowany też na tym cmentarzu. Nagrobek Abrahama Goldberga jest dziełem rzeźbiarza Abrahama Ostrzegi. Nagrobek w formie ściętego pnia drzewa, który symbolizuje śmierć. Na nagrobku umieszczona jest tablica epitafijna. Funkcją macewy jest przede wszystkim zabezpieczenie miejsca spoczynku zmarłego i oznakowanie grobu. Ponadto jest ona wyrazem oddawanej zmarłemu czci i troski o jego duszę, a także znakiem pamięci dla potomnych. W okresie talmudycznym przyjął się zwyczaj corocznego bielenia macew (wiosną, 15 dnia miesiąca adar). Stawianie nagrobka przyjęło się z czasem jako powinność religijna. Grób Eleazara Mandelbauma. Nie wiem kim był Zmarły, ale nagrobek zwraca uwagę bardzo skromną, wręcz ascetyczną formą i minimalistyczną symboliką w postaci niewielkiej Gwiazdy Dawida (Magen Dawid). Jedna z alejek cmentarnych.
Różne formy nagrobków przy jednej z alejek cmentarza. Typowa żydowska symbolika nagrobków. Złamane lub ścięte drzewo oznacza tragiczną śmierć, bądź występuje jako metafora śmierci w ogóle. Ponieważ judaizm zabrania przedstawiania postaci ludzkich, dominują widoczne i tu ornamenty roślinne. Jako uniwersalny symbol judaizmu umieszczona jest Gwiazda Dawida (Magen Dawid). Fragment cmentarza. W 1913 roku potwierdzono zapis dzielący cmentarz na cztery części, co przynajmniej w pewnym stopniu zmniejszyło konflikty między żydami ortodoksyjnymi a postępowymi. Między tymi grupami dochodziło również do kilku innych konfliktów, m.in. w sprawie niehebrajskich napisów na nagrobkach, długości przetrzymywania zwłok w domu przedpogrzebowym czy wystawiania ciała zmarłego na katafalku. Grób Estery Racheli Kamińskiej (1870-1925). Była jedną z najwybitniejszych polskich aktorek teatralnych, założycielką Teatru Żydowskiego w Warszawie. Przez wielu nazywana jest matką żydowskiego teatru. Debiutowała jako aktorka w 1892 roku. W roku 1900 wraz z mężem Abrahamem Izaakiem Kamińskim (1867-1918) założyła wędrowny teatr, a w roku 1913 stały teatr w Warszawie, w którym grano ambitny repertuar światowy. Od 1914 roku podróżowała po Europie występując na deskach teatrów w Petersburgu, Kijowie, Odessie i Paryżu, co przyniosło jej wielką sławę. Autorem jej nagrobka jest Feliks Rubinlicht. Grób Chewla Buzgana (1897-1971) reżysera oraz aktora teatralnego i filmowego. W latach 1969-1971 był kierownikiem artystycznym Teatru Żydowskiego im. Estery Racheli Kamińskiej w Warszawie. Grób finansisty Wilhelma Landaua. Jego bank, założony w 1858 roku, należał do najpoważniejszych prywatnych banków warszawskich końca XIX wieku. Od 1870 roku działał również Dom Bankowy Wilhelma Landaua w Łodzi, którego neobarokowo-secesyjna kamienica zachowała się do dziś. Widoczne na nagrobku zapalone świece symbolizują długie życie.
Grób prof. Bernarda Bera Marka (1908-1966) - historyka, publicysty i działacza komunistycznego. Był współtwórcą Związku Patriotów Polskich, a od 1944 był członkiem Zarządu Głównego tej organizacji. W latach 1949-1966 piastował stanowisko dyrektora Żydowskiego Instytutu Historycznego. Ciekawe, że nagrobek - mimo komunistycznej przeszłości Zmarłego - ma wyraźną konotację religijną, symbolikę, podkreślającą pochodzenie z rodu kapłańskiego. Grób o dość oryginalnej formie, w którym spoczywa Samuel Jakub Jackan (1874-1936), dziennikarz i działacz syjonistyczny. Grób Józefa Jankielewicza (1888-1920) - drukarza i członka Warszawskiego Komitetu Bundu. Grób pisarzy: Szymona An-skiego, Icchaka Lejba Pereca i Jakuba Dinezona. Szymon An-ski (właściwie Szlojme Zajnwel Rapoport) żył w latach 1863-1920. Jego najsłynniejszym dziełem jest legenda dramatyczna Dybuk. Icchak Lejb Perec (1851-1915) był wybitnym pisarzem literatury jidysz, twórcą wielu dzieł w tym języku, adwokatem i działaczem społecznym. Jakub Dinezon (1856-1919) podobnie jak Icchak Lejb Perec tworzył w języku jidysz. Grobowiec zwany Mauzoleum Trzech Pisarzy został wykonany w 1924 roku przez rzeźbiarza Abrahama Ostrzegę (1889-1942). Jeden z ciekawszych grobowców. Niestety, nie zapamiętałem, kto jest w nim pochowany. Motyw otwartej księgi na grobie Szymona Grycenglera (1838-1917), nadkantora Wielkiej Synagogi na Tłomackiem.
Nagrobek miejsca spoczynku zmarłych z rodziny Lewenfiszów. Zwraca uwagę bogata ornamentyka macewy. Winorośl i grona to symbol ludu Izraela. Na nagrobkach symbolizują one rodzinę ale także bujne, obfite w łaski Boże i dostatnie życie. Macewa o trójkątnym naczółku. Ciekawym elementem nagrobka jest symbol świec, spotykany zazwyczaj na grobach kobiet. Często świece są zgaszone lub złamane, co symbolizuje śmierć. Często są też całe, i w tym przypadku symbolizują długie życie . Na nagrobkach kobiet które dożyły późnej starości zobaczymy z reguły świeczniki 7-ramienne. Cmentarz przy ulicy Okopowej jest największym w Polsce skupiskiem oheli, czyli budynków chroniących groby osób zasłużonych dla społeczności żydowskiej. W większości są to konstrukcje o skromnej, wręcz ascetycznej architekturze. Na zdjęciu - ohel cadyka Józefa Aharona Rabinowicza z Warszawy, zmarłego w 1921 roku. Nagrobek w formie ohelu (z hebr. namiot) był przeznaczony dla świątobliwych cadyków czy znanych rabinów. Był nim  kamienny (rzadziej drewniany) domek, w środku którego znajdował się właściwy nagrobek. Mimo, że odróżniał się on od innych nagrobków, był zazwyczaj bardzo skromną budowlą. Na zdjęciu - wnętrze ohelu cadyka Józefa Aharona Rabinowicza. Macewy przy jednym z oheli. Ohel cadyka Awrahama Mosze Zilberberga z Markuszowa.
Wnętrze ohelu. Widoczne są znicze, kamienie składane na grobach zgodnie z żydowską tradycją oraz kwitlech - kartki z modlitwami, pozostawiane przez pielgrzymujących do grobu cadyka pobożnych żydów. Prośby te najczęściej dotyczą pomocy w chorobie, sprawach rodzinnych czy interesach. Czasem przy grobach zakłada się specjalne szkatuły lub pojemniki, służace do składania kwitlech. Na wielu nagrobkach znajdziemy napisy upamiętniające ofiary holokaustu. Przy jednym z oheli Ohel to żydowski grobowiec murowany lub drewniany, posiadający najczęściej prosty kształt prostopadłościanu o dachu półkolistym lub dwuspadowym, zwykle posiadający drzwi a czasem również okienka. Pierwotnie ohele ograniczały się do daszku ustawionego nad nagrobkiem i wspartego na czterech filarach. Ohele wznosi się nad grobami wybitnych rabinów lub cadyków oraz ich męskich potomków. Wewnątrz ohelu zwykle znajduje się nagrobek, lecz nie jest to regułą. Podstawowym elementem żydowskiego nagrobka jest inskrypcja, zwykle pisana w języku hebrajskim. Inskrypcja zawiera często słowa opisujące zalety zmarłego oraz wyrazy żalu po jego stracie a także informacje o jego wieku. Niekiedy na nagrobkach występują długie i literacko skomponowane epitafia żałobne.  Epitafia budowano z różnych zwrotów i wyrażeń, które tworzyły zazwyczaj pewien szablon. Jedna z alejek cmentarnych. W okresie II wojny światowej cmentarz stał się miejscem pochówku tysięcy osób zmarłych lub zabitych w getcie warszawskim. Specjalne ekipy zabierały zwłoki z ulic i domów. Następnie ciała były przewożone na cmentarz i grzebane w ogromnej, zbiorowej mogile. Na cmentarzu Niemcy dokonywali też czasami egzekucji.
Wizerunkiem ręki unoszącej dzban i misy lub samego dzbana oznaczane są groby osób pochodzących z pokolenia Lewiego (lewitów). Ich praprzodkowie byli pomocnikami świątynnymi i do ich obowiązków należało obmywanie dłoni kapłanom (kohenom). Symbolika tej macewy wskazuje wyraźnie na grób takiej osoby. Macewy na jednej z części cmentarza. W 1944 roku teren cmentarza był polem zaciętych walk powstańców z batalionów AK Zośka i Parasol. Po zakończeniu wojny na cmentarzu ponownie zaczęły odbywać się pochówki. W międzyczasie władze państwowe planowały przeprowadzenie nowej ulicy przez środek cmentarza i usunięcie, przy tej okazji, ponad 5.400 nagrobków. Owe plany nie zostały zrealizowane, dzięki czemu teren cmentarza ocalał. Obecnie cmentarz żydowski jest jednym z najcenniejszych zabytków judaistycznych Warszawy, Polski i Europy. Największe zagęszczenie oheli (kilkadziesiąt) znajdziemy w północnej części nekropolii, w kwaterach 47 i 57 - są to kaplice grobowe między innymi Abrahama Józefa z Kocka, Izraela Tauba Modzycera z Dęblina, Jakuba Dawida z Dęblina, Mordechaja Józefa ze Złotopola, Cwi Hirsza z Łomazów. W przypadku braku macewy tablice epitafijne umieszcza się wewnątrz ohelu, zaś samo miejsce pochówku ogradza się metalową kratą lub niewielkim murkiem. Najczęściej ohele są pozbawione jakichkolwiek zdobień. Ohel Mosze Mordechaja Morgensterna (1862-1929) - rabina chasydzkiego i cadyka pilawskiego w latach 1909-1929. Był on synem Chaima Israela z Pilawy i prawnukiem Menachema Mendla z Kocka (1787-1859). Jest autorem Mideresz Mosze i Miderche Mosze. Był jednym z najpopularniejszych cadyków w międzywojennej Polsce. Grób rabina w pobliżu ohelu jednego z cadyków. W półkolu w górnej części naczółka macewy widnieją litery pe i nun, stanowiące skrót wyrażenia po nikbar oznaczającego tu spoczywa. Skrót ten można odczytać nie tylko jako po nikbar, ale też po nitman- ”tu (został) włożony”. Czasem spotyka się też skrót pe i tet, od słów po tman- ”tu ukryty”.
Jeden z oheli.  Ocalałe lub odbudowane ohele w Polsce można również znaleźć na cmentarzach w Aleksandrowie Łódzkim, Bobowej, Chrzanowie, Górze Kalwarii, Kocku, Lelowie, Leżajsku, Lublinie, Nowym Sączu, Oświęcimiu, Rymanowie, Sieniawie, Szydłowcu i Warce. Miejsca pochówku, nad którymi wzniesiono ohele, bywają często celem pielgrzymek chasydów. Większość macew ma podobny kształt (symbolizujący bramę) oraz wielkość, co ma podkreślać równość wszystkich wobec śmierci.

najbliższe galerie:

 
Żydowska nekropolia w Warszawie (2)
1pix użytkownik achernar-51 odległość 0 km 1pix
Warszawa 8 - 3 Cmentarze
1pix użytkownik popekpawel odległość 0 km 1pix
Warszawski mizar
1pix użytkownik achernar-51 odległość 1 km 1pix
Muzeum Powstania Warszawskiego
1pix użytkownik achernar-51 odległość 1 km 1pix
Warszawa - warszawskie judaikum
1pix użytkownik marioli odległość 1 km 1pix
Warszawa 9 - Powązki
1pix użytkownik popekpawel odległość 1 km 1pix

komentarze do galerii (11):

 
achernar-51 użytkownik achernar-51(wpisów:5460) dodano 16.03.2014 23:00

Irenka i Rozmusiaki - dziękuję i pozdrawiam.

rozmusiaki użytkownik rozmusiaki(wpisów:4705) dodano 16.03.2014 21:47

Lubię cmentarze ... zwłaszcza żydowskie ...
Pozdrawiam :)

irena2005n użytkownik irena2005n(wpisów:3033) dodano 16.03.2014 13:42

i pozdrawiam autora....

irena2005n użytkownik irena2005n(wpisów:3033) dodano 16.03.2014 13:41

niezwykłe miejsce i symboliczne....i pięknie opracowana galeria...jak zawsze...

achernar-51 użytkownik achernar-51(wpisów:5460) dodano 16.03.2014 00:46

Przemysław i Jarek4441 - dziękuję za odwiedziny tej galerii i zapraszam na jej drugą część. Pozdrawiam.

przemyslaw użytkownik przemyslaw(wpisów:6194) dodano 15.03.2014 23:39

Zawsze lubiłem cmentarze i ich spokój skłaniający do zadumy.
Zawsze też, gdziekolwiek jestem, staram się je odwiedzać.
Wszystkie one są furtką prowadzącą do tego samego BOGA, jakkolwiek GO nazywamy...

jarek4441 użytkownik jarek4441(wpisów:182) - Użytkownik usunięty. dodano 15.03.2014 23:06

Ciekawa galeria - kawałek historii Polski

achernar-51 użytkownik achernar-51(wpisów:5460) dodano 15.03.2014 22:35

Dreptak - dziękuję za odwiedziny i miło mi, że galeria się spodobała. Pozdrawiam.

achernar-51 użytkownik achernar-51(wpisów:5460) dodano 15.03.2014 22:12

No to przepraszam, że się "wciąłem", ale w programie też mam kilka warszawskich galerii... A na Twoją relację z cmentarza przy Okopowej czekam z niecierpliwością. Pozdrawiam.

dreptak użytkownik dreptak(wpisów:1519) dodano 15.03.2014 22:11

bardzo ciekawa i rzetelnie opracowana galeria:)

afrodyta użytkownik afrodyta(wpisów:4219) dodano 15.03.2014 21:42

No to będę musiała przełożyć swoją galerię na później :)) Mam przygotowane zdjęcia z Cmentarza Żydowskiego i tu mnie zaskoczyłeś swoją piękną prezentacją.Dziękuję za warszawską galerię.
Pozdrawiam:)

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować. Jeśli nie jesteś członkiem społeczności, przyłącz się!