m s my mo ms
version_button
| rejestracja | przypomnienie hasła en pl
login: hasło:

zdjęcia w galerii (38):

 
Niewątpliwie największą turystyczną atrakcję Tykocina stanowi barokowa Wielka Synagoga z 1642 roku. Jest ona przykładem bożnicy dziewięciopolowej z bimą kaplicową, której typ wykształcił się w latach 20. XVII wieku w ówczesnej Rzeczypospolitej. W samym centrum znajduje się imponująca bima wsparta na 4 potężnych dziewięciometrowych kolumnach, na których opiera się dziewięciopolowe sklepienie synagogi. Zachowały się opisy mówiące o przepięknych polichromiach, które zdobiły sklepienie głównej sali modlitewnej. Wierni mieli nad głowami firmament niebieski ze złotymi gwiazdami. W związku z prowadzonymi przebudowami, ozdoby te jednak nie zachowały się. Do dziś możemy za to podziwiać na ścianach synagogi monumentalne polichromie z tekstami modlitw w języku hebrajskim i aramejskim. Wspomniane inskrypcje na ścianach synagogi nie były jedynie ozdobami. Dzięki nim wierni mieli bowiem ściągi, kiedy podczas uroczystych nabożeństw wspólnie odmawiali modlitwy. W synagodze są co prawda pulpity, przy których czyta się modlitewniki, ale nie zdaje to egzaminu kiedy jest słabe oświetlenie. W trakcie przeprowadzonych w latach 70. XX wieku prac konserwatorskich, zrekonstruowano wnętrze synagogi, łącznie z bimą, szafą ołtarzową oraz babińcami. Odsłonięto dekorację ścian i części bimy w formie polichromowanych tablic z tekstami modlitw w języku hebrajskim i aramejskim w bogato zdobionych bordiurach. Najstarsza inskrypcja z fragmentem Psalmu Dawida pochodzi z 1662 roku. Według prastarej tradycji, w tykocińskiej synagodze wisiał cudowny żyrandol. Rabin Szmuel Eliezer Eideles, który sprawował ten urząd na przełomie XVI i XVII wieku, ukrył w nim amulety z wypisanymi modlitwami, które miały chronić Żydów od nieszczęść. Pewnego razu, gdy świątynia wypełniona była wiernymi, żyrandol się nagle urwał. Zewsząd rozległy się krzyki. Żyrandol w cudowny sposób odchylił się jednak na bok i spadł w miejscu, gdzie nikogo nie było. Sala modlitewna synagogi, wytyczona na planie kwadratu, jest obniżona względem przedsionka. Jest to symboliczne nawiązanie do psalmu: Z głębokości wołam do ciebie, Panie! (Ps 130). Do sali prowadzi wejście przez obszerny przedsionek, mieszczący niegdyś biura kahału i sąd gminny.
Centralne miejsce świątyni stanowi bima. Tak Żydzi nazywają podium z pulpitem w głównej sali synagogi. Bima pełni funkcję kazalnicy. W szabaty i inne święta oraz w każdy poniedziałek i czwartek jest tam przenoszona Tora. Bima w nazewnictwie aszkenazyjskim lub tewa w nazewnictwie sefardyjskim to podwyższone miejsce stawiane w centrum synagogi, zbudowane w formie namiotu, altany z balustradą lub kratą i baldachimem, lub w formie kapliczki z dachem w kształcie kopuły z latarnią. W głównej sali modlitewnej tykocińskiej synagogi znajduje się popularne dla polskich synagog sklepienie dziewięciopolowe. Bima, opiera się na czterech masywnych filarach z bogatą renesansową dekoracją, zakończonych baldachimem stanowiącym strop. Wewnątrz bimy znajduje szulhan (widoczny na zdjęciu stół do wykładania i czytania Tory). Na ścianie wschodniej synagogi znajduje się rzeźbiony w kamieniu, niezwykle bogato zdobiony aron ha-kodesz, zasłonięty bogato tkanym, nowym parochetem, ufundowanym przez Naczelnego Rabina Polski Michaela Schudricha i Fundację Judaica. Nazwa aron ha-kodesz, oznaczająca świętą arkę to w synagodze szafa ołtarzowa w postaci ozdobnej drewnianej skrzynki służąca do przechowywania zwojów Tory, czyli rodału. Jest to jeden z najważniejszych elementów wyposażenia głównej sali modlitwy, stojący na osi ściany skierowanej w stronę Jerozolimy, w Europie na ścianie wschodniej. Aron ha-kodesz przysłonięty jest zasłoną zwaną parochetem, zdejmowaną podczas modlitw. Nawiązuje ona do bram prowadzących do sanktuarium Świątyni Jerozolimskiej. Parochet składa się z centralnego kawałka materiału zwanego lustrem oraz dwóch pasów z innej tkaniny po bokach, które symbolizują kolumny w Świątyni. W dziewiątym dniu miesiąca Aw, będącym pamiątką zburzenia Jerozolimy, zawiesza się czarny parochet, natomiast w Rosz ha-Szana i Jom Kippur - biały. Z kolei na parochecie zawiesza się kaporet - pas tkaniny symbolizujący wieko Arki Przymierza.
Parochet, wykonany zazwyczaj aksamitu, z składa się z centralnego kawałka materiału zwanego lustrem, który zdobiony jest wypukłym, ozdobnym haftem, przedstawiającym w centralnej części gwiazdę Dawida, koronę lub parę lwów, które symbolicznie podtrzymują tablice Dekalogu. Na wielu parochetach znajdują się również hebrajskie inskrypcje. Parochet w Świątyni Jerozolimskiej oddzielał część zwaną Święte Świętych (kodesz ha-kodeszim) ze znajdującą się wewnątrz Arką Przymierza (Aron ha-Brit). Do tego miejsca mógł wejść jedynie arcykapłan podczas święta Jom Kippur). Polichromia zdobiąca wschodnią ścianę synagogi nad aron ha-kodesz. Siedmioramienny świecznik przy aron ha-kodesz. Nie ma on kształtu klasycznej menory - świętego, złotego, siedmioramiennego świecznika, ustawionego w Pierwszym Przybytku, a także używanego później w Świątyni Jerozolimskiej. Wnętrze synagogi oddaje klimat świątyni żydowskiej. Przyciąga ono uwagę przede wszystkim ze względu na zdobnictwo ścian. Widnieją na nich bowiem ogromne XIX-wieczne tablice z napisami w języku hebrajskim i aramejskim. Są to cytaty biblijne i teksty modlitw. Zwracają także uwagę  ornamenty w kształcie wici roślinnych oraz lokalnych i egzotycznych zwierząt. Główna sala modlitewna ma wysokość 9 metrów. Wewnątrz synagogi, ale poza salą modlitewną, w parterowych przybudówkach otaczających budynek z trzech stron znajdowały się pomieszczenia dla kobiet, przedsionek z biurami kahału i sądem gminy oraz szkoła religijna- cheder. Z babińca, przez widoczne na zdjęciu zakratowane okienka, kobiety mogły obserwować salę podczas modlitw. Obecny wystrój synagogi to w dużej mierze efekt ogromnej pracy, jaką włożyli w odtworzenie ozdób specjaliści z Pracowni Konserwacji Zabytków w Warszawie. W latach 1974-1978, pod kierownictwem Kaliny Stawickiej, Marii Rymaszewskiej i Stanisława Stawickiego udało im się odsłonić najstarsze warstwy malarskie oraz dokonać konserwacji zachowanych malowideł.
Do wielkiej sali modlitewnej wstęp mieli jedynie mężczyźni po ukończeniu 13 lat i odbyciu bar-micwy. W latach 40-tych XIX wieku przeprowadzony był generalny remont synagogi. Choć  w synagodze funkcjonującej obecnie jako Oddział Muzeum w Białymstoku znajduje się bogaty zbiór judaików, to jest to zaledwie niewielka część tego co zostało zniszczone i zrabowane przez hitlerowców. Polichromie zdobiące ściany synagogi i okno babińca. W czasie okupacji Niemcy częściowo zdewastowali synagogę, wykorzystując ją jako magazyn i zagrabili jej bogate wyposażenie. Po zakończeniu wojny, w budynku dawnej synagogi działał magazyn nawozów sztucznych. W 1965 roku budynek został częściowo zniszczony przez pożar, jednak w latach 70. XX wieku odrestaurowano go. W 1977 roku wojewódzki konserwator zabytków w Białymstoku przeprowadził w synagodze gruntowne prace konserwatorskie, po których budynek dawnej bożnicy został oddany do użytku Muzeum Okręgowemu w Tykocinie, będącego oddziałem Muzeum w Białymstoku. Oprócz realizowania funkcji muzealnej, w synagodze odbywają się też cykliczne wydarzenia kulturalne, związane między innymi z żydowskimi świętami. Ciekawe są też koncerty, wykonywane w języku hebrajskim i jidisz. W sali głównej oraz w babińcu, w przeszklonych gablotach, można obejrzeć bogatą kolekcję zabytkowych przedmiotów rytualnych, między innymi: świeczniki szabatowe, lampy chanukowe, talerze sederowe, besaminki, pucharki kiduszowe, naczynie na etrog, mezuzy, fragment zwoju Tory, tałesy, tefilin, kipy. Eksponaty z tej kolekcji pochodzą z różnych stron Polski.
Po tykocińskich Żydach pozostały tylko pojedyncze przedmioty użytku codziennego, cztery szabatowe świeczniki, kilkanaście bączków chanukowych, fragment chanukowej lampki i kilka książek. W oddzielnej gablocie wystawiono pamiątki przekazane przez Abrahama Kapicę - jednego z nielicznych miejscowych Żydów, którym dane było przeżyć II wojnę światową. Na przełomie XIX i XX wieku Tykocin stał się ośrodkiem produkcji tałesów. W mieście osiedlił się Lewi Lejb, zwany Talitmacher, który otworzył tkalnię, a następnie przekazał tajemnicę znanej w całym świecie produkcji jednemu z miejscowych tkaczy, Icchakowi Cwi Świeczkowskiemu, który z kolei wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, aby przenieść tam produkcję słynnych „tałesów tykocińskich”. Zbiory Muzeum w Tykocinie liczą obecnie ok. 3800 eksponatów i są prezentacją kultury Tykocina z ostatnich dwóch stuleci. Zbiory Muzeum w Tykocinie liczą obecnie ok. 3800 eksponatów i są prezentacją kultury Tykocina z ostatnich dwóch stuleci. Jest tu prezentowana bogata kolekcją judaików i innych obiektów związanych z historią miasta, organizowane są wystawy czasowe oraz inscenizacje świąt żydowskich - Pesach, Purim Sukkot a także koncerty. W wieży zrekonstruowane zostało wnętrze domu żydowskiego ze stołem nakrytym do Seder Pesach (wieczerzy paschalnej). Widok wielkiej sali modlitewnej synagogi z babińca. W dawnym babińcu urządzane są ekspozycje czasowe o tematyce żydowskiej.
Jeden z obrazów o tematyce judaistycznej, prezentowany w babińcu tykocińskiej synagogi. W II połowie XVIII wieku, z fundacji Izabelli Branickiej (1730-1808), na placu przed synagogą wybudowano murowane kramnice, w których działały żydowskie sklepy i warsztaty rzemieślnicze. Do dziś zachowały się po nich jedynie fundamenty. Synagogę i pobliskie budynki gminy żydowskiej otaczał także arkadowy mur z bramą, który po wojnie nie został odbudowany. W położonym tuż obok synagogi  Domu Talmudycznym (Bejt ha-Midrasz) znajdują się wystawy stałe: Galeria malarstwa Zygmunta Bujnowskiego, Gabinet Glogerowski, Wśród pamiątek po prowizorach farmacji, czyli dawna apteka w małym miasteczku. Fragment wystawy gabinet Glogerowski w dawnym Domu Talmudycznym. Poświęcona ona jest Zygmuntowi Glogerowi (1845-1910), polskiemu historykowi, archeologowi, etnografowi -  autorowi Encyklopedii staropolskiej ilustrowanej, która do dziś jest cennym przewodnikiem po kulturze staropolskiej. Jeden z obrazów, eksponowanych w dawnym Domu Talmudycznym. Główne kolekcje Muzeum w Tykocinie, obrazujące historię i kulturę miasta i jego okolicy, powstawały w latach 70., 80. i 90. XX wieku. Wśród nich wyróżniają się szczególnie: kolekcja judaistyczna, widoczne na zdjęciu zbiory zabytków aptekarstwa (wyposażenie dawnych prowincjonalnych aptek i archiwalia aptekarskie), zbiory wyposażenia domów od końca XIX wieku do II wojny światowej, kolekcja archiwów rodzinnych, dokumentująca dzieje kilku tykocińskich rodzin.
Odtworzone wnętrze dawnej apteki w Domu Talmudycznym. Odtworzone wnętrze dawnej apteki w Domu Talmudycznym.

najbliższe galerie:

 
Tykocin zimą 2010.
1pix użytkownik wmp57 odległość 0 km 1pix
Podlaskie wędrówki - Tykocin (1)
1pix użytkownik achernar-51 odległość 0 km 1pix
TYKOCIN.
1pix użytkownik mocar odległość 0 km 1pix
Tykocin - Na  królewskim  szlaku.
1pix użytkownik mocar odległość 0 km 1pix
Polska - Tykocin
1pix użytkownik marioli odległość 0 km 1pix
Synagoga w Tykocinie
1pix użytkownik mocar odległość 0 km 1pix

komentarze do galerii (12):

 
tereza użytkownik tereza(wpisów:3675) dodano 18.05.2017 18:25

Achernar51...dziękuję za wyjaśnienie tych zawiłości językowych.Pozdrawiam:)

achernar-51 użytkownik achernar-51(wpisów:4242) dodano 18.05.2017 15:46

Tereza - Dzięki! Z tym, że teksty modlitw są w języku hebrajskim i aramejskim. Te języki były zawsze językami liturgicznymi, nawet jak polscy (a generalnie - aszkenazyjscy) Żydzi mówili w jidysz. Są to zupełnie różne języki, choć zapisywane tym samym alfabetem. Pozdrawiam. :)

tereza użytkownik tereza(wpisów:3675) dodano 18.05.2017 11:55

Byłam,widziałam,lubię odwiedzać takie miejsca.
Synagoga jest wyjątkowa.Ścienne polichromie
z tekstami modlitwy w języku jidysz robią ogromne
wrażenie.Pięknie to pokazałeś i opisałeś.Pozdrawiam:)

achernar-51 użytkownik achernar-51(wpisów:4242) dodano 16.05.2017 22:34

Dziękuję wszystkim za wizytę i cenne komentarze. Pozdrawiam. :)

charlie użytkownik charlie(wpisów:1962) dodano 16.05.2017 15:20

Hmm... wstyd się przyznać, ale mimo że na krakowski Kazimierz mam rzut beretem, to nie byłam w żadnej z synagog.
Dopiero tu u Ciebie, w tykocińskiej synagodze zobaczyłam jak wygląda typowe wnętrze.
I mimo że tematy żydowskie to nie moja bajka, obejrzałam i poczytałam z wielkim zainteresowaniem. Dzięki :-)
Pozdr.

kordula157 użytkownik kordula157(wpisów:5099) dodano 15.05.2017 15:09

Ja za lucy, jestem tego samego zdania:)):)))

lucy56 użytkownik lucy56(wpisów:2260) dodano 14.05.2017 13:52

Za tak wnikliwe oprowadzenie po Podlasiu dyszka się należy 😉.

lucy56 użytkownik lucy56(wpisów:2260) dodano 14.05.2017 13:47

Zamknięta była jak byliśmy wiec z ciekawością obejrzałam. Pozdrawiam.

licja użytkownik licja(wpisów:303) dodano 13.05.2017 16:33

Z ogromną ciekawością obejrzałam. Pozdrawiam:)

u-optymisty użytkownik u-optymisty(wpisów:238) dodano 13.05.2017 12:55

tytuł + skojarzenia = Sienkiewiczowska Trylogia. fajny spacer - tym bardziej, że jeszcze tam nie byłem - pozdrawiam :)

iwonka55 użytkownik iwonka55(wpisów:547) dodano 13.05.2017 09:53

synagoga bardzo ładna i jak zwykle u Ciebie dużo literek z ciekawym tekstem...

ak użytkownik ak(wpisów:4979) dodano 13.05.2017 07:41

miło się wędrowało, 35- fajny obraz :)
Pozdr. :)

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować. Jeśli nie jesteś członkiem społeczności, przyłącz się!