m s my mo ms
version_button
| rejestracja | przypomnienie hasła en pl
login: hasło:

zdjęcia w galerii (50):

 
W Galerii Wyzwania nowoczesności (1772-1914) odtworzono m.in. poczekalnię dworca kolejowego, symbolizującą rewolucję w przemieszczaniu się osób i transporcie towarów. Odtworzona kasa na dawnym XIX-wiecznym dworcu kolejowym w Galerii Wyzwania nowoczesności (1772-1914). Umieszczona tu wystawa pozwala zapoznać się z historią masowych migracji, rolą Żydów w budowie sieci kolejowej, a także dowiedzieć się o specjalnym, chasydzkim pociągu kursującym między Warszawą a Górą Kalwarią, gdzie mieszkał słynny rebe Gerer - Yehudah Aryeh Leib Alter (1847-1905). Wystawa pokazuje, jak rozwijająca się gospodarka Królestwa Kongresowego dawała żydowskim przedsiębiorcom, takim jak Izrael Kalmanowicz Poznański (1833-1900), zaliczany razem z Ludwikiem Geyerem (1805-1869) i Karolem Wilhelmem Scheiblerem (1820-1881) do trzech łódzkich „królów bawełny”, możliwość odegrania istotnej roli w uprzemysłowieniu regionu. Potęgę żydowskich przemysłowców i burzliwy rozwój „Ziemi Obiecanej” symbolizuje kopia głównej bramy wjazdowej na teren fabryki Poznańskiego przy ulicy Ogrodowej. W Galerii Wyzwania nowoczesności (1772-1914) zaprezentowano także kierunki masowej emigracji ludności z ziem polskich, w tym Żydów, do Ameryki. Okres ten to także pojawienie się nowoczesnego antysemityzmu, któremu polscy Żydzi musieli stawić czoła. Symbolem integracji Żydów z chrześcijańską większością jest makieta nieistniejącej Wielkiej Synagogi na Tłomackiem w Warszawie, w której do nabożeństw wprowadzono język polski. Była symbolem judaizmu reformowanego oraz jedną z najwspanialszych polskich budowli, wzniesionych w XIX wieku. Uroczyście otwarta w 1878 roku w święto Rosz ha-Szana, została osobiście wysadzona przez Jürgena Stroopa  (1895-1952) w dniu 16 maja 1943 roku, co było ostatnim aktem niszczenia przez Niemców getta żydowskiego w Warszawie. Zdjęcie przedstawiające grupę żydowskich żołnierzy armii kajzerowskiej, świętujących Chanukę na ziemiach polskich w 1916 roku.
Latem 1914 roku krajobraz społeczno-polityczny Europy zmienił się nie do poznania. Europa podzieliła się okopami i zasiekami, milionowe armie stanęły naprzeciwko siebie. Chaos wojenny trwający cztery lata doprowadził do upadku trzech mocarstw zaborczych. Polska odzyskała niepodległość. Rosnąca świadomość narodowa Żydów znalazła wyraz w nowej kulturze hebrajskiej i jidysz. Rozwijały się nowoczesne, żydowskie ruchy polityczne takie jak bundyzm, syjonizm oraz Agudas Jisroel. Okres międzywojenny przedstawia Galeria Na żydowskiej ulicy (1918-1939). Galeria przybliża m. in. działalność polityczną Żydów w Polsce. Galeria Na żydowskiej ulicy (1918-1939) znajduje się w miejscu, w którym przed II wojną światową znajdowała się ul. Zamenhofa - główna arteria zamieszkałej głównie przez Żydów dzielnicy północnej. Nie pozostało to bez wpływu na kształt galerii. Jej główną osią jest ulica, której pierzeje tworzą multimedialne fasady kamienic. Na nich wyświetlane są prezentacje, dotyczące najważniejszych tematów poruszanych we wszystkich przestrzeniach galerii. II Rzeczpospolita przyniosła Żydom możliwości rozwoju, jakich do tej pory nie posiadali. Ambitne wizje liderów społeczności żydowskich znalazły odbicie m.in. w programach politycznych partii, działalności organizacji społecznych oraz twórczości artystów. Międzywojnie to również czas, gdy z jednej strony w społeczności żydowskiej rozwijają się różne formy żydowskiego nacjonalizmu, z drugiej zaś szybko postępuje polonizacja, zwłaszcza młodzieży kształcącej się w polskich szkołach. Dzięki całemu bogactwu życia żydowskiego, okres ten przez wielu postrzegany jest jako drugi „Złoty Wiek” w historii Żydów polskich. Dwupoziomowa ekspozycja w Galerii Na żydowskiej ulicy (1918-1939) przybliża również żydowski film i teatr. Znajduje się tutaj, widoczna na zdjęciu, mała salka kinowa.
Przedwojenny plakat, reklamujący film. Plakat sztuki „Bracia Karamazow”, wystawianej w Warszawskim Żydowskim Teatrze Dramatycznym pod kierunkiem Idy Kamińskiej (1899-1980) i Zygmunta Turkowa (1896-1970). Ida Kamińska, córka Estery Rachel Kamińskiej (1870-1925) była jedną z największych aktorek żydowskiej sceny teatralnej. W latach 1955-1968 pełniła funkcję dyrektora Teatru Żydowskiego w Warszawie. Była pierwszą aktorką z krajów socjalistycznych, nominowaną do Oscara. Zygmunt Turkow był aktorem, reżyserem i dramaturgiem, który zasłynął z ról w przedwojennych filmach i sztukach teatralnych w języku jidysz. Z wirtualnej ulicy zwiedzający mogą wejść w bramy kamienic, gdzie w kolejnych częściach galerii odkryją bogate życie kulturalne i polityczne tego okresu, zapoznają się z problemami życia codziennego prowincjonalnych miast Polski oraz dorastania nowego pokolenia Żydów urodzonych w niepodległej Polsce. Jeden z rysunków z prasy żydowskiej okresu międzywojennego. Fragment ekspozycji, ilustrujący bogactwo żydowskiej prasy i wydawnictw z okresu II Rzeczypospolitej. W 1939 roku Żydzi wydawali 160 tytułów gazet i czasopism o dziennym nakładzie 790 tysięcy egzemplarzy. Foremka, używana do wypieku ciastek.
Portret dziewczyny z 1928 roku, autorstwa Abrahama Gutermana (1899-1941). Artysta studiował na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Tworzył pod wpływem kubizmu i koloryzmu. Malował życie wielkich miast, podejmował problematykę społeczną, ale w jego obrazach pojawiały się wątki biblijne. Związał się ze środowiskami lewicowymi. W latach 1931-1934 publikował rysunki w łódzkiej „Literarisze Tribune”. Podczas okupacji niemieckiej ukrywał się w okolicach Białegostoku.  Fotografia typowego podwórka w dzielnicy żydowskiej w Warszawie międzywojennej. W nowo odrodzonym państwie polskim, Żydzi zaczęli organizować się w partie polityczne. Po lewej stronie toczył się spór pomiędzy Polską Partią Socjalistyczną (PPS) a żydowskim socjalistycznym Bundem (Algemajner jidiszer Arbeterbund). Bund uznawał hasło emigracji do Palestyny za utopijne, walczył o rozwiązanie kwestii żydowskiej przez socjalistyczną przebudowę społeczeństwa. Domagał się uznania języka jidysz za język urzędowy i przyznania prawa do samorządu. Podobne stanowisko reprezentowała Żydowska Partia Ludowa (Jidysze Fołks-Partaj in Pojlen). Młodzieżową organizacją związaną z Bundem był Cukunft (צוקונפֿט), powstały w 1910 roku, a od roku 1916 noszący oficjalnie nazwę Związek Młodzieży Cukunft (Jugent Bund Cukunft). Na zdjęciu - plakat zachęcający do wstępowania do tej organizacji. II Rzeczpospolita nie była jednak dla Żydów rajem na ziemi. Kolejne fale pogromów wybuchających już od listopada 1918 roku, narastający antysemityzm oraz wieloletni kryzys gospodarczy prowadziły do wielu napięć społecznych.  W rezultacie, wielu Żydów emigrowało z Polski do Palestyny, Europy Zachodniej i krajów obu Ameryk, gdzie pracowali i pielęgnowali kulturę i tradycję Żydów polskich. Pomiędzy ugrupowaniami żydowskimi i polskimi stronnictwami narodowymi przez całe 20-lecie międzywojenne toczyła się zażarta walka polityczna.
W 1937 roku w związku z napadami bojówek nacjonalistycznych na studentów żydowskich minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego zezwolił rektorom na wydawanie zarządzeń porządkowych. Przyjęły one formę wydzielania miejsc dla Żydów w salach wykładowych, czyli tak zwanego getta ławkowego. Na zdjęciu - legitymacja z tego okresu z zaznaczonym przydziałem miejsca. Na budynku magistratu w Kolbuszowej znajdował się herb miasta, nawiązujący do współżycia mieszkających tu Polaków i Żydów. Pomimo konkurencji i sporadycznych aktów przemocy (jak pogrom w 1919 roku), przedstawiciele obu społeczności wspólnie działali w Radzie Miejskiej i obchodzili razem patriotyczne święta i rocznice. Najsilniejszą żydowską siłą polityczną w II Rzeczypospolitej byli syjoniści, rozproszeni jednak pomiędzy liczne ugrupowania - od socjalistycznego Poalej Syjon do religijnego Mizrachi. Na lewym skrzydle syjonistów znajdowała się Żydowska Socjalno-Demokratyczna Partia Robotnicza Robotnicy Syjonu (Jidysze Socjalistisz-Demokratisze Arbajter Partaj Poale Syjon), w skrócie Poale Syjon. Religijną, ortodoksyjną syjonistyczna partią był Histadrut ha-Mizrachi (Centrum Duchowe, w skrócie: Mizrachi). Syjonistów jednoczył cel pracy na rzecz nowego państwa żydowskiego w Palestynie, oraz poprawy warunków życiowych w samej Polsce. Dzieliły ich jednak poglądy na temat sposobu zrealizowania celu. Grupa syjonistów Icchaka Grunbauma (1879-1970) pragnęła zbudować silną pozycję Żydów w Polsce i prowadziła bezkompromisową politykę. Natomiast wokół Leona Reicha (1879-1929) i Abrahama Ozjasza Thona (1870-1936) skupili się tak zwani galicjanie. Wykazywali oni znaczną elastyczność i wychodzili naprzeciw polskiemu rządowi i polskim partiom politycznym przy realizacji swoich celów. Podobne stanowisko reprezentowało Zjednoczenie Izraela (Agudat Israel), będące zjednoczeniem partii ortodoksyjno-religijnych. Zachowywali oni neutralność i popierali polski rząd. Od 1918 roku Agudat Israel zmieniła swoją oficjalną nazwę w Polsce na Pokój Wiernym Izraelitom (wcześniej od 1916 roku funkcjonowała nazwa Związek Prawowiernych). Na zdjęciu - plakat, reklamujący produkty, wytwarzane w Palestynie. Jak pisałem wcześniej, zdecydowanym przeciwnikiem syjonistów był Bund, co też pokazano na wystawie.
W latach 1937-38 lider syjonistyczny, działający w Palestynie i na zachodzie Europy, Władysław Żabotyński (1880-1940) prowadził negocjacje z rządem polskim, uzyskując możliwość szkolenia członków młodzieżowej żydowskiej organizacji paramilitarnej Brit Trumpeldor-Betar w Polsce. W ten sposób szykował on oddziały żydowskie do walki z Arabami w Palestynie. Jednocześnie Żabotyński kupował w Polsce broń i organizował jej przemyt do Palestyny. W latach międzywojennych połączenie lotnicze z Palestyną utrzymywały też Polskie Linie Lotnicze Lot. Galeria Zagłada (1939-1945) poświęcona jest najtragiczniejszemu okresowi w dziejach Żydów. 1 września 1939 roku III Rzesza napadła na Polskę. 17 września 1939 roku terytorium Polski zaatakował Związek Radziecki. Polska pod naporem dwóch sił straciła niepodległość. Wkrótce Niemcy rozpoczęli systematyczne poniżanie Żydów, łapanki do prac przymusowych oraz izolowanie Żydów od polskich sąsiadów poprzez zamykanie ich w gettach. Szkoda, że w Muzeum nie przedstawiono sytuacji Żydów pod rządami drugiego okupanta. Galeria „Zagłada (1939-1945)” jest położona dokładnie naprzeciwko Pomnika Bohaterów Getta, upamiętniającego ofiary Holokaustu oraz bohaterski zryw powstańców getta warszawskiego. Dlatego też jedna z głównych części galerii poświęcona jest warszawskiemu gettu. Zwiedzający poznają rzeczywistość życia  w getcie z dzienników i dokumentów pisanych tam i wtedy. W większości przechowywały się one w konspiracyjnym archiwum Oneg Szabat stworzonym przez Emanuela Ringelbluma (1900-1944) i jego oddanych współpracowników, którzy dokumentowali wojenną rzeczywistość Żydów. Sala poświęcona konferencji w Wannsee z 20 stycznia 1942 roku, której tematem było praktyczne ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej (Endlösung der Judenfrage), jak eufemistycznie określono planowane ludobójstwo Żydów.  Naradzie przewodniczył szef Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy (RSHA) Reinhard Heydrich (1904-1942), a uczestniczyli w niej: Josef Bühler, Adolf Eichmann, Roland Freisler, Otto Hofmann, Gerhard Klopfer, Wilhelm Kritzinger, Rudolf  Lange, Georg Leibbrandt, Martin Luther, Alfred Meyer, Heinrich Müller, Erich Neumann, Eberhardt Schöngarth, Wilhelm Stuckart. Na początku października  1939 roku władze niemieckie utworzyły w Warszawie Radę Żydowską (Judenrat). Pierwszym przewodniczącym składającej się z 24 radców Rady został Adam Czerniaków (1880-1942), mianowany komisarycznym prezesem Żydowskiej Gminy Wyznaniowej w Warszawie jeszcze przez prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego(1893-1939). Zastępcą Czerniakowa został Marek Lichtenbaum. Judenrat składał się z 26 wydziałów i zatrudniał ok. 2000 urzędników. Adam Czerniaków - publicysta, komisaryczny prezes Żydowskiej Gminy Wyznaniowej w Warszawie, w latach 1939-1942 prezes warszawskiego Judenratu. Od 6 września 1939 roku prowadził osobisty dziennik, zawierający informacje o problemach getta, poleceniach otrzymanych od okupanta, rozmowach, spotkaniach, własnych przeżyciach. Pisany po polsku, został opublikowany po raz pierwszy w Polsce w 1983 roku. 22 lipca 1942 roku odmówił żądaniu SS-Strurmbannführera Hermanna Höfle podpisania obwieszczenia o przymusowym wysiedleniu Żydów z Warszawy. Następnego dnia popełnił samobójstwo.
Jüdischer Ordnungsdienst (Żydowska Służba Porządkowa, potocznie zwana policją żydowską albo tzw. odmani) były to podległe częściowo Judenratom kolaborujące z Niemcami żydowskie jednostki policyjne w gettach, obozach pracy i obozach koncentracyjnych, wykorzystywane do rekwizycji, łapanek, eskortowania przesiedleńców oraz akcji deportacyjnych. Pierwszym nadkomisarzem Żydowskiej Służby Porządkowej getta warszawskiego był Józef Andrzej Szeryński (1893-1943). Funkcjonariusze OD byli pozbawieni prawa posiadania i używania broni palnej i uzbrojeni jedynie w pałki. Opaska członka OD. Funkcjonariuszami policji żydowskiej byli zwykle młodzi ochotnicy, zajmujący się utrzymaniem porządku w getcie, uczestniczący także w patrolach prowadzonych przez niemieckich żołnierzy oraz wartach przy wejściach do getta. Szczególnie negatywnie wśród mieszkańców gett odbierano udział funkcjonariuszy w pacyfikacji dzielnicy oraz ich pomoc w organizacji wywozu ludzi do obozów zagłady. W większości dużych gett funkcjonariusze policji żydowskiej zostali wymordowani lub wysłani do obozów koncentracyjnych w momencie likwidacji dzielnicy żydowskiej. Zachowany gryps z Umschlagplatz z prośbą o ratunek. Duża część ekspozycji poświęcona jest powstaniu w getcie warszawskim, które trwało od 19 kwietnia do połowy maja 1943 roku. W tłumieniu powstania brało udział ok. 2.100 żołnierzy różnych formacji niemieckich. Ich straty wyniosły od 16 zabitych i 90 rannych(źródła niemieckie) do 86 zabitych i 420 rannych (szacunki podziemia polskiego). Straty żydowskie to, wg raportu niemieckiego, co najmniej 56.065 zabitych i schwytanych. Zdjęcie z albumu SS-Gruppenführera Jürgena Stroopa (1895-1952), dowodzącego tłumieniem powstania, który sporządził on specjalnie dla Hitlera. Przedstawia ono Stroopa w otoczeniu swych oficerów podczas operacji na ulicach getta. Zdjęcie ze wspomnianego albumu Stroopa, zatytułowanego Es gibt keinen  jüdischen Wohnbezirk in Warschau mehr! - Nie ma już żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej w Warszawie!.
Grozę położenia ukrywających się po powstaniu Żydów i osób im pomagających obrazują m. in. plakaty okupanta, informujące o wykonywanej karze śmierci za taką pomoc. W Galerii Zagłada (1939-1945) przedstawiono też eksterminację ludności żydowskiej w niemieckich obozach zagłady. Fragment ekspozycji poświęcony obozom zagłady został wykonany z zardzewiałej blachy. Okupowana Polska stała się epicentrum Zagłady. Niemcy zbudowali tu obozy: Chełmno, Bełżec, Majdanek, Sobibór, Treblinkę i Auschwitz-Birkenau. Mordowali w nich Żydów z całej Europy. Wielu ludzi ryzykowało  własne życie, by pomóc Żydom. Naoczny świadek Zagłady, łącznik Jan Karski (1914-2000), podobnie jak wielu innych usiłował poinformować świat o losie Żydów. Świat pozostał jednak głuchy. Wojnę przeżyło niespełna 300 000 polskich Żydów. W niepewnych powojennych czasach palącą kwestią był dla nich wybór między pozostaniem w kraju a wyjazdem. Niektórzy przedostali się nielegalnie do Palestyny, gdzie odegrali istotną rolę w tworzeniu Państwa Izrael. Ci, którzy zostali w Polsce, angażowali się w odbudowę zniszczonego życia społeczności żydowskiej, np. na Dolnym Śląsku, a także w utrwalanie pamięci o ofiarach Zagłady. W galerii „Powojnie (1944 do dziś) przedstawiona zostanie m.in. historia powstania i odsłonięcia Pomnika Bohaterów Getta w 1948 roku. W Galerii „Powojnie (1944 do dziś) pokazano także zaangażowanie wielu Żydów w budowę nowego ustroju i sowietyzację Polski, a także udział osób pochodzenia żydowskiego w stalinowskim aparacie terroru. Galeria prezentuje także działalność kulturalno-oświatową klubów Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce, jak i osiągnięcia literatów i artystów sztuk wizualnych utożsamiających się zarówno z kulturą żydowską, jak i polską. Jednym z funkcjonariuszy stalinowskiego aparatu terroru był Józef Światło (Izaak Fleischfarb; 1915-1994), wicedryrektor X departamentu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. W 1953 roku sensacją była jego ucieczka na Zachód, gdzie przeszedł na stronę Amerykanów.
Choć większość ocalałych Żydów wyemigrowała z kraju w pierwszych latach po wojnie m. in. z powodu antysemityzmu i pogromów, m.in. w Kielcach, Krakowie i Rzeszowie, to ci, którzy zdecydowali się wtedy pozostać, zostali zmuszeni do wyjazdu w wyniku antysemickiej nagonki władz PRL w marcu 1968 roku. Symbolem tamtych rozstań jest dworzec Warszawa Gdańska. Emigrujący w 1968 roku Żydzi otrzymywali dokument, umożliwiający podróż w jedną stronę i zawrotną kwotę 5 USD, jaką władze PRL zezwalały wywozić nielicznym w tych czasach turystów. Oczywiście, pozbawianie tych ludzi obywatelstwa polskiego i skazywanie ich na emigrację było głęboką niesprawiedliwością, jednakże warto też pamiętać, że polscy kontestatorzy i opozycjoniści nie dostawali na ogół nawet takiej możliwości, lecz wędrowali za kratki.

najbliższe galerie:

 
Warszawa
1pix użytkownik wanieczka odległość 0 km 1pix
Wypad do Warszawy
1pix użytkownik kosi odległość 0 km 1pix
Muzeum Techniki w Warszawie
1pix użytkownik jefrey88 odległość 0 km 1pix
Barwy polskiej jesieni
1pix użytkownik migawka odległość 0 km 1pix
Wiosenny spacer po Warszawie
1pix użytkownik alex odległość 0 km 1pix
Warszawa - Pół żartem, pół serio...
1pix użytkownik marioli odległość 0 km 1pix

komentarze do galerii (5):

 
patryk80 użytkownik patryk80(wpisów:4573) dodano 28.06.2017 23:15

Nie wiem, czy ten wątek jest wyeksponowany czy nie, ale brakuje mi roli "polskich" Żydów w budowie i rozwoju Państwa Izrael. Menachem Begin, czyli Mieczysław Biegun był przecież premierem, Szimon Peres - premier i prezydent Izraela to znaczące postaci, laureaci Nagrody Nobla. Zresztą a propos Nagrody Nobla to jest chyba z 10 "polskich" Żydów, którzy zostali nią uhonorowani, niestety praktycznie w Polsce się o nich nie wspomina

ak użytkownik ak(wpisów:5117) dodano 28.06.2017 11:29

no... teraz podczas przerwy na kawunię "cwajkę" na spokojnie oglądałem galerię. Warto było , b.ciekawa :)

tama użytkownik tama(wpisów:2950) dodano 28.06.2017 10:28

Nie znam tej pani na 19. Jest taki niechlubny brytyjski epizod: w 1947 roku cofnęli u wybrzeży Palestyny statek z ponad 4 tys. żydowskich uchodźców.
Dobrze, że takie muzeum istnieje w Polsce, bo byli tu przecież znaczną siłą społeczną.
Pozdrawiam :)

przemyslaw użytkownik przemyslaw(wpisów:5375) dodano 27.06.2017 22:33

Ja raczej też, bo już słabo widzę, mniejsza o przyczyny. Ale 10 dam zawsze i chętnie...;)

ak użytkownik ak(wpisów:5117) dodano 27.06.2017 22:13

już widzę, że druga część też fajna ale dokładniej pooglądam jutro przy porannej kawce , bo to akurat galeryjka ! :)

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować. Jeśli nie jesteś członkiem społeczności, przyłącz się!